Ελεύθερο κ’ ωραίο

            13335718_10206461767558410_8582741222964236755_nΠολύς λόγος γίνεται τα τελευταία χρόνια γύρω από την ανάπτυξη και τη διεύρυνση του ελεύθερου λογισμικού. Αυτό που διακρίνει την εξέλιξη αυτή σε σχέση με άλλες τεχνολογικές καινοτομίες είναι το ότι αυτή συχνά και εύκολα αποκτά ιδεολογικά χαρακτηριστικά, ενώ συγκροτείται με τέτοιους όρους που κάνει πολλούς να μιλούν για το «κίνημα του ελεύθερου λογισμικού». Από τα τέλη του 20ου αιώνα βλέπουμε ότι οι μεγαλοεπιχειρήσεις για να ενδυναμωθούν ακόμη περισσότερο επεκτείνονται σε νέες άυλες αγορές. Τομέας πολύ προσοδοφόρος αφού ο σύγχρονος άνθρωπος εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από άυλα προϊόντα (πχ υπηρεσίες, τεχνογνωσία κλπ.). Έτσι, λοιπόν, για να εδραιωθεί σε αυτές τις νέες αγορές το σύστημα έπρεπε με κάποιο τρόπο να τις χειραγωγήσει και να τις φέρει στα μέτρα του, έτσι ώστε να το εξυπηρετούν. Το αποτέλεσμα, ήταν ότι στο όνομα του ελεύθερου εμπορίου και ανταγωνισμού ο θεωρητικά αχειραγώγητος τομέας της παραγωγής άυλων προϊόντων, να χειραγωγηθεί προς το συμφέρον των “λίγων”. 

            Πιο συγκεκριμένα, η ανάπτυξη της ψηφιακής τεχνολογίας οριοθετείται από δύο μεγάλους παράγοντες : τις μεγάλες εταιρίες και τον στρατό. Στον χώρο του λογισμικού τα δύο αυτά μονοπώλια έχουν καταφέρει να τον εκμεταλλευθούν σχεδόν σε όλο το φάσμα του, αφού ελέγχουν την ανάπτυξη, την επεξεργασία και τη διανομή του. Οι χρήστες δεν έχουν καμία εποπτεία για τις διεργασίες που γίνονται εν αγνοία τους και μάλιστα αναγκάστηκαν να συμφωνήσουν για να εκτελούνται κατά την εγκατάσταση του προγράμματος ( I agree to the terms and conditions… ).  Επομένως, δεν υπάρχει καμία ελευθερία χρήσης του προγράμματος (αφού “πρέπει” να κρατηθούν στατιστικά και προσωπικά στοιχεία -βλ. Google, Apple- και άλλες πληροφορίες χρήσης) και κανένα δικαίωμα παρέμβασης και τροποποίησης του λογισμικού – προϊόντος που αγοράζουμε χωρίς να υπάρξει ενδιάμεσο εμπορικό φίλτρο. Όμως γιατί το “κλειστό” λογισμικό παρουσιάζεται ως παντοδύναμο… ? Η ιδέα ότι θέλουμε το λογισμικό να είναι παντοδύναμο δηλαδή σταθερό, εύκολο στη χρήση και αξιόπιστο προέρχεται από την υπόθεση ότι το λογισμικό είναι για να εξυπηρετεί στο μέγιστο βαθμό τους χρήστες του, κάτι που φαινομενικά το παρέχει μια μεγάλη εταιρία. Ωστόσο, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι εξυπηρετεί τους χρήστες του, όταν δεν σέβεται την ιδιωτικότητά τους και την ελευθερία ως προς την επεξεργασία και την αναβάθμιση του λογισμικού (πχ κρυπτογράφηση, απόκρυψη πηγαίου κώδικα κλπ.).

Και κάπου εδώ έρχεται να απαντήσει το ελεύθερο λογισμικό. Ένα εναλλακτικό μοντέλο ανάπτυξης και χρήσης λογισμικού που βασίζεται στην ελεύθερη διάθεση του πηγαίου κώδικα, το οποίο παρέχει τη δυνατότητα στον κάθε προγραμματιστή να τον αλλάξει  ή να τον βελτιώσει προσφέροντας του νέες δυνατότητες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την τεχνολογική ανάπτυξη, η οποία προκύπτει μέσα από μία συλλογική διαδικασία. Όταν μιλάμε για ελεύθερο λογισμικό δεν μιλάμε για το δωρεάν freeware λογισμικό, δηλαδή λογισμικό που υπάρχει εξ ολοκλήρου διαθέσιμο δωρεάν στο ευρύ κοινό. Αντί αυτού, μιλάμε για το λογισμικό που έχει χορηγηθεί υπό την άδεια του Ιδρύματος Ελεύθερου Λογισμικού (FSF) και της γενικής δημόσιας άδειας (GNU). Εννοούμε δηλαδή, ότι σέβεται τις βασικές ελευθερίες του χρήστη : την ελευθερία να το εκτελέσει, να το μελετήσει και να το αλλάξει, και να αναδιανείμει τα έγγραφα του, με ή χωρίς αλλαγές. Για να κατανοηθεί καλύτερα ο διαχωρισμός μεταξύ “αξίας” και “εμπορεύματος” αξίζει να σκεφτούμε τον “ελεύθερο λόγο” και όχι την “δωρεάν μπύρα”. Τα παραπάνω δεν είναι προτροπές ρομαντικών ιδεαλιστών αλλά ζητήματα ζωτικής σημασίας, όχι μόνο για το καλό του χρήστη αλλά συνολικά για την κοινωνία. Προωθούν την κοινωνική αλληλεγγύη που μεταξύ άλλων είναι ο διαμοιρασμός και η συνεργασία. Προωθούν στοιχεία αυτοδιαχείρισης της ψηφιακής ζωής, απαλλαγμένα από το μαστίγιο της εμπορικής συνδιαλλαγής, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ ειδικού(προγραμματιστή) και καταναλωτή(χρήστη). Παρόλα αυτά στις μέρες μας, το κεφάλαιο αναζητά και στο ελεύθερο λογισμικό ένα πεδίο αύξησης της κερδοφορίας του αφού συχνά εμφανίζονται περιπτώσεις χρησιμοποίησης μεγάλων κομματιών έτοιμου ανοιχτού κώδικα υπό εναλλακτικές άδειες ελεύθερου λογισμικού ως υπόβαθρο μηδενικού κόστους για την ανάπτυξη και πώληση ιδιόκτητου λογισμικού. Όπως για παράδειγμα, το 2014 όταν οι εταιρίες Valve και Bethesda προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν το ελεύθερο λογισμικό (mods) που έφτιαχνε η κοινότητα παικτών του παιχνιδιού Skyrim και διανεμόταν ελεύθερα. Έδωσαν την «ευκαιρία» στους δημιουργούς των mods να τιμολογήσουν τα προϊόντα τους με πρόσχημα ότι θα μπορούν να τα βελτιώσουν ωστόσο οι εταιρίες έπαιρναν το 75% των χρημάτων που έδινε ο τελικός χρήστης. Η κοινότητα απάντησε δυναμικά με όρους κινήματος ενάντια σε αυτό το μέτρο και μια εβδομάδα αργότερα το μέτρο αυτό καταργήθηκε.

“Σε έναν κόσμο ψηφιακών ήχων, εικόνων και λέξεων, το ελεύθερο λογισμικό αυξάνεται ώστε να εξισορροπηθεί με την ελευθερία γενικότερα.”  

Ρίτσαρντ Στάλμαν, πρώτος εκφραστής ελεύθερου λογισμικού.

cropped-cropped-ras-eaak-banner11.png

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s